SŁUCHAJ ONLINE
MENU

Rody i Rodziny Mazowsza: Dzieduszyccy Porytego i Dębinek, cz. 1

1. Poryte Jabłoń – dwór Dzieduszyckich w okresie przedwojennym; zbiory Michała Żurowskiego

Dzieduszyccy z Porytego Jabłoni (gmina i powiat Zambrów, woj. podlaskie) należą do starszej linii tego rodu. Jednym z ważniejszych i ciekawszych ich przodków był Maurycy Ignacy Dzieduszycki (1813-1877), ziemianin pochodzący z Rychcic k. Lwowa, historyk, pisarz, wice kurator Zakładu Narodowego Ossolińskich we Lwowie, członek Polskiej Akademii Umiejętności, poseł na Sejm Krajowy Galicyjski. Nie był historykiem zawodowym, ale poza np. słynną pracą o bp. Zbigniewie Oleśnickim, był też autorem pierwszego, profesjonalnego opracowania historii rodu Dzieduszyckich. Z dzieła tego korzystają historycy do dziś, m.in. współczesny biograf rodu, prof. Kazimierz Karolczak.

Mimo, iż linia ta była genealogicznie starsza, a Dzieduszyccy gospodarni, w wyniku podziałów majątkowych w rodzinie (np. kwestia sukcesji ordynacji, którą opisuje szczegółowo prof. K. Karolczak), Maurycy, jak i jego potomkowie nie byli majątkowo wyposażeni wystarczająco. Tym, którzy wiedli ziemiański tryb życia, byt zapewniały dobra ziemskie wnoszone w wianie przez kolejne małżonki – twierdzi Aleksander Dzieduszycki, gość „Rodów…”. Choćby wspomniane Rychcice, z którymi związany był Mateusz Dzieduszycki, należały do dziedzictwa jego matki Domiceli z Bielskich.

W małżeństwie z Karoliną z Zagórskich, Maurycy miał liczne potomstwo, w tym syna Andrzeja Bobolę Dzieduszyckiego (1853-1906), porucznika piechoty w 20 pułku wojsk austriackich, szambelana dworu, zaangażowanego (poprzez pomoc ojcu) w działalności Związku Rodowego Dzieduszyckich. Andrzej ożenił się z Heleną z Sulikowskich (1874-1945), córką Karola, ziemianina, dyrektora Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej i Aleksandry z Krukowieckich. Helena od Michała Korybut-Woronieckiego kupiła w Dębinkach pod Warszawą niewielki majątek wraz z dworem, mający tuż przed reformą rolną 1945 roku mniej niż 50 ha. W resztówce tej – poza typową gospodarką rolną i warzywnictwem – prowadziła ona, z pomocą syna Tadeusza pensjonat dla gości, pragnących odpocząć od miejskiego zgiełku.

Głównym jednak domem i siedzibą rodową tej linii Dzieduszyckich były dobra Poryte Jabłoń w powiecie zambrowskim. Weszły one w posiadanie tej rodziny poprzez małżeństwo. Majątek bowiem w 1916 roku od Tadeusza Woyczyńskiego (1867-1923) kupił zamożny ziemianin Fortunat Zdziechowski (1868-1932) i przekazał go w wianie córce Grażynie (1894-1986), gdy ta w 1922 roku wyszła za mąż za Aleksandra Augusta Dzieduszyckiego (1901-1971), syna wymienionych już Heleny z Sulikowskich i Andrzeja Dzieduszyckich. Szczęśliwe i pracowite życie rodzinne Dzieduszyccy wiedli właśnie w Porytem, zaś w okresie okupacji hitlerowskiej schronienie znaleźli w Rzędowicach w Miechowskiem u brata Grażyny, Janusza Zdziechowskiego (1899-1985).

O Maurycym i jego wkładzie w historiografię, o prowadzeniu majątku w Porytem, jak też o gościach i życiu rodzinnym. O losach poszczególnych członków rodu, w tym o ich ofierze „na ołtarzu Ojczyzny”, w pierwszej części audycji opowiada p. Aleksander Dzieduszycki, lekarz weterynarii, wnuk Grażyny i Aleksandra, a syn Teresy Dzieduszyckich.

NAJNOWSZE INFORMACJE
RADIO DLA CIEBIE
  • Warszawa: 101 FM
  • Ostrołęka: 100,8 FM
  • Ostrów: 87,6 FM
  • Płock: 101,9 FM
  • Radom: 89,1 FM
  • Siedlce: 103,4 FM
  • DAB+
PUBLICYSTYKA
MUZYKA


wydanie online:
nm@rdc.pl

© Copyright 2018 Polskie Radio S.A. Radio Dla Ciebie
Wszelkie prawa zastrzeżone