Rody i Rodziny Mazowsza

Rody i rodziny Mazowsza: Sługoccy, w służbie Polsce i sztuce

  • Piotr Szymon Łoś

  • 16.07.2022
  • 52 min 01 s

Krótki opis odcinka

Początki Chociaż prof. Andrzej Kwilecki, zapewne przez ostrożność badacza, rodzinę Sługockich h. Ślepowron, wywiódł w swoich wspomnieniach od Gabriela (1689-1788), któremu faktycznie Halicki Urząd Grodzki w 1782 roku uznał szlachectwo, to badacze młodsi twierdzą, iż przed Gabrielem były jeszcze znane przynajmniej dwa pokolenia, a całość wywodu rozpoczyna Łukasz Sługocki, ożeniony z Marianną z Ilnickich. Po nim jest potomstwo, zdaje się niezbyt liczne, ale i tak po nim rodzina jest duża i rozgałęziona. Historia linii, której XIX-wieczny początek dał Józef Sługocki (1856-1907), także sięga do kresowych Panowic i Hinilcza (późniejszy pow. podhajecki). Ożeniony z Anną z Razowskich, Józef przeniósł się z rodziną do Krakowa. Miał siedmioro dzieci, z których trzech synów osiągnęło pozycję zawodową i społeczną dzięki sztukom plastycznym. Historia, opowiedziana w tej audycji, jest więc zapisem dziejów trzech braci Sługockich: Antoniego (1881-1939), rzeźbiarza, Franciszka Piotra (1885-1964), rzeźbiarza i medaliera, Mariana Jana (1883-1944), rzeźbiarza i malarza, i ich potomków. Iwonicz Zdrój Na dzieje tej części rodu Sługockich trzeba też spojrzeć z perspektywy Podkarpacia. Któregoś razu, grubo po wojnie „Lenka” na jakimś spotkaniu, spytała: "a jak tam nasz pomniczek?", wywołując przerażenie w oczach swego rozmówcy. Nawet wtedy, gdy bezpieka aresztowała kilkanaście osób, głównie młodzież gimnazjalną, w tym późniejszego socjologa, prof. Andrzeja Kwileckiego, ani potem - nikt nie zdradził, nikt się nie dowiedział, kto 11 listopada 1945 roku w Krośnie wysadzał w powietrze pomnik wdzięczności Armii Czerwonej... "Nieznani sprawcy" mieli po 16-18 lat, matka jednego z nich, chcąc odwieść młodzież od niebezpiecznego czynu, ostatecznie sama stanęła na czatach. Ze strachu milczeli wszyscy. Dopiero po 40 latach, gdy jeden z polityków „odkrył” tę historię i zadał pytanie o jej uczestników, sprawa ujrzała światło dziennie. Wówczas żyli jeszcze wszyscy uczestnicy tych wydarzeń: - Helena "Lenka" z Załuskich Stanisławowa Starowieyska (1928-2020), wnuczka Adama Didura oraz bratanica Michała B. Załuskiego (1894-1964), zarządcy i współwłaściciela dóbr oraz uzdrowiska Iwonicz-Zdrój - Zdzisław Szczęsny (1926-2008), członek ZWZ-AK, ps. "Zis", inżynier, późniejszy słynny miłośnik baloniarstwa i lotnictwa, ojciec czterech córek: Krystyny, Kingi, Magdaleny i Katarzyny - Adam Szczepanik, późniejszy miłośnik Mazur, kajakarstwa i turystyki - RYSZRAD SŁUGOCKI (ur. 1929). Teraz już o tym piszą na Podkarpaciu, a ostatni świadek tej historii zagląda do Iwonicza czy Krosna i opowiada. Sługockim jeden z rozdziałów "Silva rerum" poświęcił prof. Andrzej Kwilecki (1928-2019), socjolog, który w Iwoniczu był jak w domu: matka była siostrą Michała Załuskiego, a szwagierką Mary Didur-Załuskiej... Marian Sługocki wraz z rodziną, od lat utrzymywał bliskie relacje z Załuskimi, bywając w Iwoniczu i w Warszawie (M. Załuski mieszkał przy ul. Koszykowej), będące kontynuacją znajomości z Michałem Załuskim z okresu studiów. Wspomnienia Dr Ryszard Sługocki jest synem Mariana, artysty rzeźbiarza, malarza i Heleny Eugenii z Hodderów (1893-1978), obywatelki brytyjskiej, śpiewaczki operowej, primadonny opery warszawskiej, poznańskiej i katowickiej. Dzieciństwo spędził w Warszawie (m.in. w Bernerowie), ale już przed wojną, jak też potem w czasie okupacji, ze względu na ww. długoletnie kontakty rodziny z Załuskimi, znalazł się w Iwoniczu-Zdroju. Tam jest pochowany jego Ojciec, z tym miejscem związane są jego najważniejsze wspomnienia i wydarzenia z młodości: nauka i uczestnictwo w konspiracji niepodległościowej w ramach ZWZ-AK. R. Sługocki jest ostatnim żyjącym żołnierzem Podziemia, biorącym udział w wyzwoleniu tzw. Rzeczypospolitej Iwonickiej. Historia wysadzenia radzieckiego pomnika w Krośnie dopełnia Jego bogaty w frapujące wydarzenia życiorys osobisty, ale i rodziny. Dziennikarz w podróży Ryszard Sługocki będąc dziennikarzem, m.in. redaktorem „Expressu Wieczornego”, pod patronatem tego dziennika, a wykorzystując chwile odwilży politycznej w Polsce, 16 czerwca 1957 roku wyruszył wraz z Zygmuntem Rzeżuchowskim na wyprawę życia: "Expressem dookoła świata" (samochodem marki „Warszawa M20”!). Swoją przygodę opisał w książce, zaś w 2021 roku powstał film dokumentalny pt.: „Pomimo” (aut. Jacek Sawicki i Mateusz Pasternak), również opowiadający kulisy i przebieg wyprawy. W latach 90. wraz z żoną, red. Barbarą Okulicz-Sługocką i in. był współzałożycielem i prorektorem Wyższej Szkoły Komunikowania i Mediów Społecznych im. J. Giedroycia. W podwarszawskim domu w salonie z portretu spogląda matka Helena, wisi też zdjęcie, ukazujące grupę przyjaciół Załuskich, wśród nich Sługoccy, zaś prace wybitnego artysty, jakim był ojciec – Marian J. Sługocki są przeważnie w kopiach; większa część spuścizny artystycznej zaginęła w czasie wojny, a to co jest można znaleźć w muzeach i kolekcjach prywatnych. O dziejach rodu Sługockich herbu Ślepowron: o pasji do sztuki, udziale w wojnie polsko-bolszewickiej 1920, oblężeniu Warszawy 1939, konspiracji AK, jak i o swoim niełatwym, ale ciekawym życiu, w programie opowiada dr Ryszard Sługocki.

Opis odcinka

Początki Chociaż prof. Andrzej Kwilecki, zapewne przez ostrożność badacza, rodzinę Sługockich h. Ślepowron, wywiódł w swoich wspomnieniach od Gabriela (1689-1788), któremu faktycznie Halicki Urząd Grodzki w 1782 roku uznał szlachectwo, to badacze młodsi twierdzą, iż przed Gabrielem były jeszcze znane przynajmniej dwa pokolenia, a całość wywodu rozpoczyna Łukasz Sługocki, ożeniony z Marianną z Ilnickich. Po nim jest potomstwo, zdaje się niezbyt liczne, ale i tak po nim rodzina jest duża i rozgałęziona. Historia linii, której XIX-wieczny początek dał Józef Sługocki (1856-1907), także sięga do kresowych Panowic i Hinilcza (późniejszy pow. podhajecki). Ożeniony z Anną z Razowskich, Józef przeniósł się z rodziną do Krakowa. Miał siedmioro dzieci, z których trzech synów osiągnęło pozycję zawodową i społeczną dzięki sztukom plastycznym. Historia, opowiedziana w tej audycji, jest więc zapisem dziejów trzech braci Sługockich: Antoniego (1881-1939), rzeźbiarza, Franciszka Piotra (1885-1964), rzeźbiarza i medaliera, Mariana Jana (1883-1944), rzeźbiarza i malarza, i ich potomków. Iwonicz Zdrój Na dzieje tej części rodu Sługockich trzeba też spojrzeć z perspektywy Podkarpacia. Któregoś razu, grubo po wojnie „Lenka” na jakimś spotkaniu, spytała: "a jak tam nasz pomniczek?", wywołując przerażenie w oczach swego rozmówcy. Nawet wtedy, gdy bezpieka aresztowała kilkanaście osób, głównie młodzież gimnazjalną, w tym późniejszego socjologa, prof. Andrzeja Kwileckiego, ani potem - nikt nie zdradził, nikt się nie dowiedział, kto 11 listopada 1945 roku w Krośnie wysadzał w powietrze pomnik wdzięczności Armii Czerwonej... "Nieznani sprawcy" mieli po 16-18 lat, matka jednego z nich, chcąc odwieść młodzież od niebezpiecznego czynu, ostatecznie sama stanęła na czatach. Ze strachu milczeli wszyscy. Dopiero po 40 latach, gdy jeden z polityków „odkrył” tę historię i zadał pytanie o jej uczestników, sprawa ujrzała światło dziennie. Wówczas żyli jeszcze wszyscy uczestnicy tych wydarzeń: - Helena "Lenka" z Załuskich Stanisławowa Starowieyska (1928-2020), wnuczka Adama Didura oraz bratanica Michała B. Załuskiego (1894-1964), zarządcy i współwłaściciela dóbr oraz uzdrowiska Iwonicz-Zdrój - Zdzisław Szczęsny (1926-2008), członek ZWZ-AK, ps. "Zis", inżynier, późniejszy słynny miłośnik baloniarstwa i lotnictwa, ojciec czterech córek: Krystyny, Kingi, Magdaleny i Katarzyny - Adam Szczepanik, późniejszy miłośnik Mazur, kajakarstwa i turystyki - RYSZRAD SŁUGOCKI (ur. 1929). Teraz już o tym piszą na Podkarpaciu, a ostatni świadek tej historii zagląda do Iwonicza czy Krosna i opowiada. Sługockim jeden z rozdziałów "Silva rerum" poświęcił prof. Andrzej Kwilecki (1928-2019), socjolog, który w Iwoniczu był jak w domu: matka była siostrą Michała Załuskiego, a szwagierką Mary Didur-Załuskiej... Marian Sługocki wraz z rodziną, od lat utrzymywał bliskie relacje z Załuskimi, bywając w Iwoniczu i w Warszawie (M. Załuski mieszkał przy ul. Koszykowej), będące kontynuacją znajomości z Michałem Załuskim z okresu studiów. Wspomnienia Dr Ryszard Sługocki jest synem Mariana, artysty rzeźbiarza, malarza i Heleny Eugenii z Hodderów (1893-1978), obywatelki brytyjskiej, śpiewaczki operowej, primadonny opery warszawskiej, poznańskiej i katowickiej. Dzieciństwo spędził w Warszawie (m.in. w Bernerowie), ale już przed wojną, jak też potem w czasie okupacji, ze względu na ww. długoletnie kontakty rodziny z Załuskimi, znalazł się w Iwoniczu-Zdroju. Tam jest pochowany jego Ojciec, z tym miejscem związane są jego najważniejsze wspomnienia i wydarzenia z młodości: nauka i uczestnictwo w konspiracji niepodległościowej w ramach ZWZ-AK. R. Sługocki jest ostatnim żyjącym żołnierzem Podziemia, biorącym udział w wyzwoleniu tzw. Rzeczypospolitej Iwonickiej. Historia wysadzenia radzieckiego pomnika w Krośnie dopełnia Jego bogaty w frapujące wydarzenia życiorys osobisty, ale i rodziny. Dziennikarz w podróży Ryszard Sługocki będąc dziennikarzem, m.in. redaktorem „Expressu Wieczornego”, pod patronatem tego dziennika, a wykorzystując chwile odwilży politycznej w Polsce, 16 czerwca 1957 roku wyruszył wraz z Zygmuntem Rzeżuchowskim na wyprawę życia: "Expressem dookoła świata" (samochodem marki „Warszawa M20”!). Swoją przygodę opisał w książce, zaś w 2021 roku powstał film dokumentalny pt.: „Pomimo” (aut. Jacek Sawicki i Mateusz Pasternak), również opowiadający kulisy i przebieg wyprawy. W latach 90. wraz z żoną, red. Barbarą Okulicz-Sługocką i in. był współzałożycielem i prorektorem Wyższej Szkoły Komunikowania i Mediów Społecznych im. J. Giedroycia. W podwarszawskim domu w salonie z portretu spogląda matka Helena, wisi też zdjęcie, ukazujące grupę przyjaciół Załuskich, wśród nich Sługoccy, zaś prace wybitnego artysty, jakim był ojciec – Marian J. Sługocki są przeważnie w kopiach; większa część spuścizny artystycznej zaginęła w czasie wojny, a to co jest można znaleźć w muzeach i kolekcjach prywatnych. O dziejach rodu Sługockich herbu Ślepowron: o pasji do sztuki, udziale w wojnie polsko-bolszewickiej 1920, oblężeniu Warszawy 1939, konspiracji AK, jak i o swoim niełatwym, ale ciekawym życiu, w programie opowiada dr Ryszard Sługocki.

Kategorie:

OGÓLNY OPIS PODCASTU

Rody i Rodziny Mazowsza

Mamy w Polsce i na Mazowszu całą mozaikę rodzin. Są rody wielkie, możne i zasłużone, które przez wieki miały znaczenie polityczne, wsławiały się mecenatem kulturalnym i szeroką działalnością filantropijną. O wszystkich tych rodach staramy się mówić w tej audycji, najczęściej z udziałem ich członków lub z pomocą historyków.

Odcinki podcastu (482)

  • Deskurowie z Sancygniowa, cz. 2

    • 01.04.2024

    • 41 min 38 s

  • Deskurowie z Sancygniowa, cz. 1

    • 30.03.2024

    • 49 min 27 s

  • Śladami Zamoyskich po Mazowszu i Podlasiu

    • 23.03.2024

    • 50 min 26 s

  • Raczyńscy z Zawałowa

    • 09.03.2024

    • 47 min 07 s

  • Rzepeccy z Polichna i ze Lwowa

    • 02.03.2024

    • 51 min 30 s

  • Sługoccy z Iwonicza

    • 24.02.2024

    • 50 min 15 s

  • Zanowie z Dukszt, cz. 2

    • 17.02.2024

    • 49 min 43 s

  • 03.02.2024

    • 03.02.2024

    • 49 min 05 s

  • Czartoryscy z Pełkiń

    • 27.01.2024

    • 50 min 25 s

  • Zanowie z Dukszt, cz. 1

    • 20.01.2024

    • 51 min 31 s

1
2
3
...
47
48
49