SŁUCHAJ ONLINE
MENU
+48 22 645 56 84 | rdc@rdc.pl
05:00 - 07:00
Skoro świt
prowadzi: Robert Łuchniak
Robert Łuchniak

„To mi jazda kawalerska”. Dorożkarstwo warszawskie w XIX wieku

Wikimedia Commons/ domena publiczna

Dorożką o nr 1. mógł się pochwalić hr. August Potocki z Jabłonny, słynny XIX-wieczny „celebryta”, barwna postać warszawskich salonów. Ale nie arystokraci przeważnie korzystali z dorożek, a głównie przedstawiciele tzw. klasy średniej oraz intelektualiści, pisarze, naukowcy itd. Tak, Sienkiewicza i Prusa z pewnością można było spotkać w warszawskiej dorożce – mówi autor pionierskiej pracy magisterskiej – Łukasz Lubryczyński, a razem z historykiem – Karoliną Wandą Gańko, współautor książki „Dorożkarstwo warszawskie w XIX wieku”.

Karolina W. Gańko (autorka wcześniejszych książek z zakresu historii gminy Dębe Wielkie oraz dziejów Mariana hr. Starzeńskiego i jego rodziny) oraz Łukasz Lubryczyński przygotowali opowieść, która bazuje na bardzo dokładnej kwerendzie naukowej. W „Łosiowisku” opowiadali o początkach dorożkarstwa w Polsce, o komunikacji warszawskiej końca XVIII i w XIX wieku, o przepisach prawnych, jakimi musieli się podporządkować dorożkarze.

Dorożkarstwo było przeważnie zajęciem rodzinnym – mówiła Karolina W. Gańko, podając za przykład jednego ze swoich przodków, który zajmował się tym fachem. Były też duże firmy, posiadające cały tabor dorożkarski, ale zatrudnieni w nich dorożkarze narzekali na złe traktowanie przez pracodawców. Wśród tych, którzy w historii warszawskiego dorożkarstwa wyróżniali się, można wymienić Jana Jamiołkowskiego z rodziną. A już ewenementem na skalę kraju była postać Antoniny Andrzejewskiej, jedynej w XIX wieku kobiety, która sama powoziła dorożką. Powoziła do czasu, bo w końcu koledzy dorożkarze odkryli, że Antonina ukryła swą płeć w męskim przebraniu…

Wraz z rozwojem komunikacji: omnibusów, tramwajów konnych, a potem elektrycznych, znaczenie dorożek jako podstawowego środka podróży po warszawskich ulicach, zaczęło się wyraźnie zmniejszać. Na chwilę jeszcze warszawskie dorożki powróciły: tuż po II wojnie św., kiedy w zrujnowanym mieście, a przy braku innych możliwości, powracający Warszawiacy znów chętnie korzystali z dorożek.

Historia dorożkarstwa warszawskiego nie była dotychczas opisana w sposób źródłowy. Ale ta opowieść jest nie tylko pracą naukową, a zawiera mnóstwo anegdot, sytuacji z życia zarówno pasażerów, jak i samej społeczności dorożkarskiej. Część tej historii znalazła się w radiowym „Łosiowisku”.

Zdjęcia:

1. Warszawscy dorożkarze na ul. Karowej, ok. 1905 roku; źródło: polona.pl

2. Okładka książki „Dorożkarstwo warszawskie w XIX wieku” Łukasza Lubryczyńskiego i Karoliny Wandy Gańko; źródło: materiały prasowe wydawnictwa UKSW.

RADIO DLA CIEBIE
  • Warszawa: 101 FM
  • Ostrołęka: 100,8 FM
  • Ostrów: 87,6 FM
  • Płock: 101,9 FM
  • Radom: 89,1 FM
  • Siedlce: 103,4 FM
  • DAB+


PUBLICYSTYKA
MUZYKA


wydanie online:
nm@rdc.pl

© Copyright 2016 by Polskie Radio S.A. Radio Dla Ciebie
Wszelkie prawa zastrzeżone